Ruh Sağlığınızı İyileştirmek için Kitapların Gücünü Kullanın

Araştırmalar kitap okumanın sizi daha mutlu bir insana dönüştürebileceğini söylüyor. 

Jane Smiley, ‘Ben de dahil olmak üzere pek çok insan, sadece bir kitabı görünce daha iyi hisseder’ diyor. Hevesli bir okuyucuysanız bu duygunun tanıdık geldiğini tahmin ediyorum. 

Kitap okuma alışkanlığını edinmeye istekliyseniz okumaya devam edin çünkü kararınızın ne kadar isabetli olduğundan bahsedeceğim. 

Araştırmalara göre düzenli okuyucular, okumayanlara göre daha iyi uyuyorlar, daha düşük stres seviyesine, daha yüksek öz saygıya ve daha düşük depresyon oranlarına sahipler.

Sözcükler elbette insanlığın kullandığı en güçlü ilaçtır.

Rudyard Kipling

Okuduğunuz bir metnin ruh sağlığınızı iyileştirmede güçlü etkileri olsa da bir kitabın kendi başına bütün sorunlarınızı alıp götüreceğini iddia etmek gerçekçi olmazdı. 

Ancak iyi bir kitabı okurken zihniniz bu deneyime daldığı bilişsel bir durum yaşar. Akış olarak bilinen bu süreçte kişi, kendisi veya dünya hakkında şüpheye ve endişeye çok az ihtiyaç duyar. Hayatın belirsizlikleri bile ortadan kalkar. Bu nedenle okumak, zihninizden de bir soluklanma sağlayarak, psikolog Mihaly Csikszenmihalyi’nin iddia ettiği gibi mutluluk duyguları üretebilir.

Kendi kendine terapi

Kitaplar ruh sağlığını geliştirme çalışmalarında sıklıkla başvurulan kaynaklardan. Bibliyoterapi olarak bilinen bu yöntem çok uzun yıllardır kişisel ve yaşam sorunlarıyla baş etmede kullanılıyor.

Bibliyoterapi anlam bilimi açısından ‘kitap yoluyla iyileşmek’ anlamına gelse de günümüzde daha genel tanımıyla ‘bilgi kaynaklarıyla insan ruhuna yardım etme’ olarak biliyoruz.

O yüzden okuduğunuz bir kitap kadar; izlediğiniz bir film, dinlediğiniz bir podcast de daha iyi hissetmenize katkıda bulunabilir. 

Ancak birçokları için fiziksel okuma eylemi zevkli bir dokunsal deneyim olduğu içindir ki basılı kaynaklar hala teknolojik araçlardan daha çok tercih ediliyor. 

Kendi imkanlarınızla bu kaynaklara ulaşımın mümkün olduğu düşünülürse Bibliyoterapi kendi kendinize de uygulayabileceğiniz bir iyileşme yöntemidir diyebiliriz.

Tek yapmanız gereken yaşamınızda neyle uğraşıyorsanız onunla ilgili bir kitap alarak okumaya başlamak. Ve bu yöntem ucuz, uygulaması kolay, (varsa) en az yan etkisi olan yöntemdir.

Bir kitabı okuma deneyimi her ne kadar anlamlı bir deneyim olsa da bazen ihtiyacınız olan yardımı tam olarak sunmaz. Bu durumda kitapları destekleyici araçlar olarak görüp, profesyonel bir yardım almanız doğru olur. 

Okumak zihninizi meşgul eden düşüncelerden uzaklaştırır

Okurken zamanın nasıl geçtiğini bilemediğiniz bir kitap okuduysanız, kitapların günlük endişelerinizden, zihninizin bitmeyen gevezeliğinden sizi nasıl uzaklaştırdığını deneyimlemişsinizdir. 

Çünkü okurken zihnimiz ve hayal gücümüz meşgul olur, kelimelere dökülmeyen çok fazla şeyi doldurmamız gerekir.

2021 hedeflerimin içinde beni en çok tatmin eden okumayı hedeflediğim kitapları büyük oranda okumuş olmam.

Nasıl ki bir hedefe ulaşmak mutluluk duygusu oluşturuyorsa, bir kitabın sayfalarını çevirmek, ilerleme duygusu ve onu tamamlamak da bir memnuniyet verir. 

Bir kitabı bitirmek, listemize eklediğimiz bir başarıdır.

Kitaplar duygu ve düşüncelerinizde yalnız olmadığınızı hatırlatır

Hayatta problem olarak gördüğümüz ve çözmeye çalıştığımız meselelerimiz var.

Ve bu sorunlarımızda yalnız olmadığımızı, başkalarının da benzer zorluklar yaşadığını bilmek istiyoruz. O yüzden yaşamındaki problemleri başarılarına merdiven olarak kullanmış kişilerin hayat hikayeleri ilham veren motivasyon kaynakları olarak paylaşılıyor.

Bir kitap sizinle benzer sorunlar yaşayan ve bununla mücadele eden kurgusal bir karakter hakkında olabilir. Böylece bir başkasının gözüyle olayları değerlendirebilir, sorunlarınız üzerine düşünebilirsiniz. 

Kendi adıma sosyal medya hesaplarımda hayatının mükemmel olduğunu kanıtlamaya çalışan hesapları takipten çıkıyorum. 

Kötü hissettiriyorlar.

Her ne kadar sorunlardan damıtılmış böyle bir yaşamın olmadığını içten içe bilsem de yaşantımı kıyaslarken buluyorum kendimi. Hislerimi önemsediğim için seçici davranıyorum.

Kitaplar için de benzer bir kural işliyor.

Seçtiğiniz kitabın hedeflediğiniz ruh haline ulaşmanıza katkı sağlayacağından emin olun. Nitekim Hitler’in Kavgam kitabı şiddete teşvik ediyordu.

Kitaplar empati yapabilmenizi kolaylaştırır

Kurgu bir eser sizi başka bir karakterin zihnine taşır. 

Kendinizi çok faklı yaşam koşullarını deneyimlerken hayal edebilirsiniz. Ayna nöronlarımız başkalarının deneyimlerini sanki kendi başımıza geliyormuş gibi hissetmemizi sağlar. Böylelikle empati kurabilmemiz kolaylaşır.

Bir okur ölmeden önce binlerce hayat yaşar. Hiç okumayan birisi ise yalnızca bir tane.

George R.R. Martin

Kurgu aracılığıyla dünyayı başka bir cinsiyet, etnik köken, kültür, meslek veya yaş olarak deneyimleyebilirsiniz. Kurgu bir kitap bize bir çocuğu kaybetmenin, bir savaşa sürüklenmenin, yoksulluk içinde doğmanın veya evini terk edip başka bir ülkeye göç etmenin nasıl bir şey olduğunu tanıtabilir. Bu da gerçek hayatta başkalarıyla kurduğumuz ilişkilerimizi etkileyebilir.

Kurgu eserlerin dünyayı daha iyi bir yer haline getirmesi fazla iyimser bir yaklaşım olsa da önyargılarımıza meydan okumak ve ayrımcılığa maruz kalan gruplara daha hoşgörüyle yaklaşmak gibi olumlu sosyal davranışlara yönelttiği de var olan bir gerçek.

Son düşünceler 

Okuduğunuz bir metin cesaretinizin kırıldığı bir noktada umut verebilir, zihniniz huzursuz olduğunda sakinleştirebilir, yaşamın zorladığı durumlarda bir soluklanma sağlayarak daha iyi hissetmenizi sağlayabilir. 

Hayatta hep yapmak istediğiniz şey için sizi harekete geçirecek kıvılcım okuduğunuz kitaptaki bir cümle olabilir.

Ya da sadece zevk aldığınız bir deneyimdir.

Bunun için bile okumaya değer.